Kościół św. Andrzeja w Krakowie

Opis atrakcji

Co zasługuje na uwagę

Kościół św. Andrzeja wyróżnia się bogatą i burzliwą historią, zachowaną oryginalną romańską bryłą oraz unikalnym, barokowym wystrojem wnętrza. Szczególną uwagę przyciągają jego dwie wieże, a także ciekawie zdobione wnętrze, w którym odnaleźć można zarówno barokowe elementy, jak i średniowieczne malowidła. Nie sposób również pominąć gotyckiej kaplicy, pełniącej funkcję zakrystii. Okoliczny klasztor klarysek przechowuje wiele cennych zabytków, które również warto zobaczyć.

Architektura zewnętrzna

Zewnętrzna architektura kościoła św. Andrzeja zachowała pierwotny, romański charakter. Kościół ma konstrukcję obronną – dwuwieżowa bazylika typu saskiego z krótkim korpusem trójnawowym, transeptem i prezbiterium zamkniętym apsydą. W fasadzie zachodniej dominują dwie wieże, które u podstawy są czworokątne, a wyżej przechodzą w ośmioboczne z biforiami. Elementy jak triforium czy fryz arkadowy dodają całości lekkości i elegancji. Kontrast między masywną dolną częścią z otworami strzelniczymi a delikatnymi zdobieniami górnej części fasady jest szczególnie interesujący.

Wieże

Wieże kościoła św. Andrzeja to jedna z najbardziej charakterystycznych cech tej świątyni. U podstawy czworokątne, przechodzą wyżej w ośmioboczne struktury z biforiami. Ich barokowe hełmy dodane w XVIII wieku kontrastują z surową romańską bryłą kościoła, tworząc unikalny efekt wizualny. W jednej z wież, na wysokości pierwszego piętra, można znaleźć inskrypcję wykonaną przez XII-wiecznego budowniczego.

Wnętrze kościoła i jego zabytki

Wnętrze kościoła św. Andrzeja, mimo że pierwotnie romańskie, przeszło w XVIII wieku gruntowną barokizację. Bogato zdobione ołtarze, stiukowe dekoracje Baltazara Fontany oraz polichromie tworzą zachwycającą atmosferę. Na uwagę zasługuje również polichromia w kopule przedstawiająca Sąd Ostateczny oraz w prezbiterium, gdzie zobaczyć można glorię św. Klary, Salomei i Kingi. W głównym ołtarzu znajduje się obraz św. Andrzeja i barokowe tabernakulum, a w prezbiterium – zabytkowe organy. Gotycka kaplica z XIV wieku, która służy jako zakrystia, jest kolejnym miejscem, który warto zwiedzić.

Historia kościoła

Kościół św. Andrzeja został zbudowany w latach 1079-1098 z fundacji palatyna Sieciecha, pełniąc początkowo funkcję głównej świątyni osady Okół. Pod patronatem benedyktynów, kościół prawdopodobnie nosił wezwanie św. Idziego. Miejsce to niejednokrotnie broniło się przed najeźdźcami, w tym przed Mongołami w 1241 roku i Tatarami w 1260 roku. W 1320 roku kościół przejęły klaryski, a król Władysław Łokietek wybudował dla nich zabudowania klasztorne.Po mniej znaczących zniszczeniach i kilku pożarach, kościół przeszedł gruntowną barokizację wnętrza w XVIII wieku, z pracami prowadzonymi przez Baltazara Fontanę i być może Franciszka Placidiego.

Otoczenie kościoła

Kościół św. Andrzeja otoczony jest klasztorem klarysek, który zbudowany jest na planie nieregularnego czworoboku z wirydarzem pośrodku. Przebudowywany na przełomie XVI i XVII wieku, klasztor posiada neoromańską elewację od ulicy Grodzkiej. Skarbiec klasztorny przechowuje cenne zabytki, takie jak XIII-wieczne relikwiarze, mozaikowy obraz Matki Bożej z przełomu XII/XIII wieku oraz figurki jasełkowe z XIV wieku. Klasztorna biblioteka zawiera m.in. późnoromański graduał oraz iluminowane księgi wczesnogotyckie.