Fort XV Twierdzy Toruń

Opis atrakcji

Co warto zobaczyć

Podczas zwiedzania Fortu XV warto zwrócić uwagę na zachowane mechanizmy oraz kraty, które świadczą o jego obronnym charakterze. Szczególne zainteresowanie przyciąga pancerne stanowisko obserwacyjne artylerii PBSt-87, które jest doskonałym przykładem zaawansowanych rozwiązań technologicznych stosowanych w tego typu fortyfikacjach. Dodatkowo, murowane elementy fortu, mimo upływu lat, wciąż prezentują się imponująco, dając wyobrażenie o dawnej potędze twierdzy.

Historia fortu

Stalag XXA

W czasie II wojny światowej, w latach 1940-1944, Fort XV pełnił funkcję obozu dla jeńców wojennych, znanego jako Stalag XXA. Więziono tu głównie Francuzów, którzy stworzyli własną przestrzeń kulturalną z teatrem, chórem i biblioteką, wykorzystując dostępne ograniczone zasoby do podtrzymywania ducha w tych trudnych czasach. Organizatorem i opiekunem biblioteki był Alan Dickinson, a jej zbiory pochodziły głównie z darowizn oraz pomocy Czerwonego Krzyża.

Obóz pracy

Po wojnie, od lutego 1945 do września 1946 roku, Fort XV był miejscem internowania ludności niemieckiej i Polaków oskarżonych o kolaborację. W tym okresie jego funkcjonowaniem zarządzało NKWD, a następnie Ministerstwo Bezpieczeństwa Publicznego Polski. Warunki życia były trudne, a przecież liczba zmarłych oszacowana na blisko 100 osób świadczy o ciężkich losach wielu przetrzymywanych tam ludzi

Powstanie Fortu XV datuje się na lata 1880-1885, kiedy to został zbudowany jako główny, dwuwałowy fort artyleryjski zabezpieczający dworzec Toruń Główny i most kolejowy. Jego pierwotna konstrukcja była stale modernizowana, między innymi w latach 1889-1893 oraz w 1914 roku, co miało na celu dostosowanie go do najnowszych wymagań polowych. Znaczącym wydarzeniem była modernizacja z 1894 roku, kiedy koszary zostały zabezpieczone betonową płytą o grubości jednego metra, chroniącą przed ostrzałem ciężkiej artylerii..

Historia najnowsza

Od 1960 roku Fort XV, będący cenną pamiątką historyczną, przeszedł kilka zmian, by wreszcie w 1971 roku zostać wpisanym do rejestru zabytków. W ostatnich latach miejsce to przyciągnęło uwagę Instytutu Pamięci Narodowej, który w 2018 roku podjął próby zlokalizowania mogił ofiar obozu pracy, jednak bezowocnie. Fort pozostaje fascynującym punktem historii Torunia, skrywającym wiele niezbadanych jeszcze tajemnic.