Cmentarz św. Jerzego w Toruniu

Opis atrakcji

Topografia cmentarza

Cmentarz św. Jerzego w Toruniu znajduje się na terenie o urozmaiconej zabudowie, w przeszłości pozbawionym intensywnej urbanizacji. Rozciąga się na terenach niegdyś uznawanych za nieużytki, co umożliwiło jego systematyczne powiększanie w XIX wieku. Teren cmentarza początkowo miał powierzchnię około 1,5 hektara, a jego kształt przypominał prostokąt. Rozrost umożliwiły darowizny Rady Miejskiej, a także zakupienie gruntów od prywatnych właścicieli. Dzięki temu cmentarz znajduje się w wyjątkowo pięknym otoczeniu, co czyni go atrakcyjnym miejscem nie tylko dla miłośników historii, ale także dla wszystkich szukających chwili wyciszenia.

Pochowani na cmentarzu

Na cmentarzu św. Jerzego spoczywają liczni wybitni przedstawiciele toruńskiej nauki, kultury i sztuki. Wśród nich znaleźć można m.in. Stanisława Balcerzyka, znakomitego matematyka i profesora Uniwersytetu Mikołaja Kopernika, czy Władysława Dziewulskiego, zasłużonego astronoma związanego z toruńskim Obserwatorium Astronomicznym. Znajduje się tu także grobowiec Elżbiety Zawackiej, bohaterskiej kurierki Armii Krajowej oraz drugiej w historii Polski kobiety generała brygady. Obok spoczywają takie osobistości jak drukarz Józef Buszczyński, artysta grafik Zygmunt Gardzielewski, czy historyk Karol Górski. Cmentarz jest więc miejscem, które przyciąga zainteresowanych poznaniem postaci związanych z historią Torunia.

Historia miejsca

Historia cmentarza św. Jerzego sięga początku XIX wieku, kiedy to 18 lutego 1811 roku zawarto umowę kupna parceli na Chełmińskim Przedmieściu, która miała zastąpić dawny cmentarz św. Jerzego. Początkowe plany obejmowały powierzchnię 1,5 hektara. Pierwsze pochówki miały miejsce w czerwcu tego samego roku. Z czasem, w wyniku społecznych potrzeb oraz decyzji władz miasta, cmentarz znacznie się rozbudował. Był on prestiżowym miejscem pochówku w XIX wieku, z czasem zabezpieczono prawa własnościowe do jego gruntów oraz zwiększono powierzchnię. Cmentarz zyskał na znaczeniu i stał się nie tylko miejscem pamięci, ale także przestrzenią współpracy między różnymi wyznaniami, której symbolem stały się zarządzenia z połowy XIX wieku.W XX wieku cmentarz przeszedł znaczącą przemianę, stając się katolickim cmentarzem parafialnym. Ważnym wydarzeniem była pierwsza kwesta prowadzona przez Towarzystwo Miłośników Torunia w 2003 roku na rzecz ratowania najstarszych nagrobków. Akcja ta, zainicjowana 1 listopada, przyczynia się corocznie do odnowy kolejnych historycznych grobów, utrzymując w życiu duchową przestrzeń cmentarza. Do tej pory prace renowacyjne objęły między innymi nagrobki Władysława Szumana i Mariana Dörffera, stanowiące symboliczne świadectwo dziejów Torunia.