Cmentarz parafii św. Wojciecha w Poznaniu

Opis atrakcji

Topografia

Cmentarz znajduje się na Wzgórzu Winiarskim, w pobliżu Cytadeli. Obejmuje teren o charakterystycznym kształcie prostokąta, z północno-zachodnim narożnikiem ściętym, aby dostosować się do potrzeb fortecy. Lokalizacja na stokach wzgórza zapewnia nie tylko historyczne, ale również przyrodnicze doznania związane ze spacerem po tej zielonej okolicy.

Pochowani na cmentarzu

Cmentarz parafii św. Wojciecha jest miejscem spoczynku wielu znanych osób z historii Poznania, w tym zasłużonych członków społeczności parafialnej oraz miejskiej. Wśród nielicznych ocalałych zabytków znajduje się m.in. pomnik nagrobny radcy miejskiego Andrzeja Kaźmierczaka. Ta wyjątkowa rzeźba przedstawiająca postać Pielgrzyma jest kopią dzieła słynnego artysty Władysława Marcinkowskiego.

Historia

Historia cmentarza sięga początku XIX wieku, kiedy to w 1805 roku parafia św. Wojciecha zakupiła teren na przyszły cmentarz we wsi Bonin. Powstanie twierdzy na Wzgórzu Winiarskim w 1828 roku wpłynęło na losy cmentarza, który został wówczas zredukowany, a część jego terenu zajęła Komisja Fortyfikacyjna. W wyniku ugody z 1833 roku parafia otrzymała nową działkę na zboczu wzgórza.Cmentarz szybko stał się miejscem działalności, jednak jego początkowe losy są słabo udokumentowane. W 1846 roku miejsce to zyskało na znaczeniu podczas zrywu powstańczego, gdy zgromadzeni na nim konspiratorzy próbowali zdobyć pobliską Cytadelę. Niestety, plany te zakończyły się niepowodzeniem.W drugiej połowie XIX wieku przepisy forteczne ograniczały możliwość stawiania kamiennych nagrobków, przez co pierwsze grobowce pojawiły się dopiero w latach 1889-1889. W tym okresie ograniczona powierzchnia sprawiła też, że groby były często przekopywane pod nowe pochówki.Znacząca reorganizacja cmentarza miała miejsce tuż przed II wojną światową – w 1938 roku. Dzięki staraniom architekta Stefana Cybichowskiego oraz dyrektora Zieleni Miejskiej Władysława Marcińca, odnowiono zieleń i postawiono nową bramę. Jednak w 1945 roku teren cmentarza uległ poważnym zniszczeniom podczas walk o Cytadelę.Po wojnie, stare miejsce pochówku znalazło się pod kontrolą wojskową i pochówki były bardzo ograniczone. Dopiero pod koniec XX wieku dokonano zmian własnościowych i teren cmentarza zaczął odgrywać nową rolę w miejskim krajobrazie.