Cmentarz ewangelicki na Stawkach w Toruniu

Opis atrakcji

Topografia

Spoczywający na charakterystycznym wzgórzu cmentarz, skrywa co najmniej 120 nagrobków, z których 53 zawierają czytelne inskrypcje. W jego południowo-zachodniej części znajdowała się kiedyś kwatera dziecięca. Podczas różnych inwentaryzacji i prac porządkowych odkrywano kolejne nagrobki, które przez lata były ukryte pod gęstą roślinnością.

Pochowani na cmentarzu

Na cmentarzu udało się zidentyfikować 21 zmarłych. Mimo tego, że wiele nazwisk zostało zapomnianych, miejsce to jest nie tylko cennym dokumentem życia dawnej społeczności Torunia, ale także mogiłą ofiar epidemii cholery oraz ewangelickich żołnierzy stacjonujących w lokalnych fortach do 1920 roku.

Historia

Nieznana dokładnie data założenia cmentarza pozostaje tajemnicą, ale wiadomo, że istniał już przynajmniej od 1878 roku. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z trzeciej ćwierci XIX wieku i zawiera żeliwny krzyż z kursywą inskrypcją. Pod koniec XIX wieku nekropolia stała się miejscem spoczynku dla gminy wiejskiej Stawki, a następnie służyła jako jeden z cmentarzy ewangelickiej grupy Rudak-Stawki.We wczesnych latach XX wieku cmentarz napełnił się na tyle, że zdecydowano o stworzeniu nowego miejsca pochówku przy dzisiejszej ulicy Turkusowej. Po II wojnie światowej, teren ten szczególnie zaniedbany i dewastowany. Dopiero w 1994 roku przeprowadzono jego inwentaryzację, odkrywając 27 nagrobków. W następnych latach różne grupy społeczne podjęły próby przywrócenia cmentarzowi godności, mimo że wiele było nieudanych. Przez dekady był pozbawiony opieki, jednak współczesne działania porządkowe w 2015 i 2018 roku pozwoliły na odsłonięcie wielu zapomnianych nagrobków.