Pomnik Drzewa Pawiackiego to niezwykła rzeźba wykonana z brązu, zlokalizowana na dziedzińcu Muzeum Więzienia Pawiak przy ul. Dzielnej w Warszawie. Odsłonięty 8 czerwca 2005 roku, pomnik upamiętnia więźniów Pawiaka - miejsca o tragicznej przeszłości, które w czasie okupacji niemieckiej pełniło rolę więzienia śledczego. Strukturę zaprojektowano jako odwzorowanie oryginalnego wiązu szypułkowego, który od początków XX wieku rozpościerał swoje gałęzie w tym samym miejscu, służąc jako symbol nadziei dla licznych więźniów.
Pomnik z brązu jest wierną kopią historycznego drzewa, którego istnienie było związane z dramatycznymi wydarzeniami II wojny światowej. Odtworzony w skali 1:1 przez Gliwickie Zakłady Urządzeń Technicznych, waży 4,5 tony i oddaje każdy detal oryginału - pęknięcia, sęki, ślady po gwoździach oraz drążenia owadów. Pień pomnika otoczony jest tabliczkami upamiętniającymi ofiary więzienia, co jeszcze bardziej podkreśla historyczne znaczenie tego miejsca.
Wiąz rosnący na dziedzińcu Pawiaka od początku XX wieku stał się podczas II wojny światowej niemym świadkiem cierpień około 100 tysięcy Polaków przetrzymywanych w więzieniu przez gestapo, spośród których ponad 37 tysięcy straciło życie. Drzewo, jako symbol nadziei i oporu, zyskało wyjątkowe miejsce w pamięci tych, którzy byli przy nim uwięzieni. Po powstaniu warszawskim w 1944 roku, wiąz był jednym z nielicznych elementów, które przetrwały wybuchy zniszczające resztę kompleksu.Od momentu otwarcia Muzeum Więzienia Pawiak w 1965 roku, wiąz był celem licznych pielgrzymek. Niestety, choroba grafioza oraz gwoździe wbite w jego pień przez przytwierdzanie tabliczek z nazwiskami ofiar doprowadziły do jego obumarcia w 1984 roku. Przez lata podejmowano próby zatrzymania jego degradacji, jednak ostatecznie decyzja o zastąpieniu go repliką z brązu została podjęta w 2004 roku, a realizację powierzono Gliwickim Zakładom Urządzeń Technicznych.Przed przeniesieniem gotowej rzeźby do Warszawy, zorganizowano uroczystą ceremonię pożegnalną w Gliwicach, uświetnioną koncertem Orkiestry Akademii Beethovenowskiej oraz recytacją wierszy Karola Wojtyły. Pomnik został postawiony na dziedzińcu Muzeum Więzienia Pawiak na betonowym fundamencie w dokładnym miejscu, gdzie niegdyś rósł oryginalny wiąz, dając mieszkańcom stolicy oraz odwiedzającym to miejsce możliwość głębszego zrozumienia historii.


Skwer Willy’ego Brandta


ul. L. Zamenhofa/ul. Anielewicza


skwer między ulicami Zamenhofa, Anielewicza, aleją I. Sendlerowej i Lewartowskiego




plac Defilad 1


Marszałkowska 138


pl. Defilad 1


Litewska 3
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej