Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów w Warszawie to unikalna trasa historyczna o ogromnym znaczeniu dla wszystkich zainteresowanych historią i kulturą żydowską oraz tragicznymi wydarzeniami związanymi z gettem warszawskim. Trasa prowadzi przez warszawski Muranów, gdzie rozmieszczono 22 kamienne formy upamiętniające miejsca, wydarzenia i osoby związane z gettem. Inicjatywa miała na celu zachowanie pamięci o męczeństwie i walkach Żydów w latach 1940-1943. Zaprojektowany przez Zbigniewa Gąsiora, Stanisława Jankowskiego i Marka Moderaua, Trakt został odsłonięty 18 kwietnia 1988 roku, aby uczcić 45. rocznicę wybuchu powstania w getcie warszawskim.
Trakt Pamięci wyróżnia się kamiennymi formami wykonanymi z czarnego sjenitu. Zawiera 17 bloków, jeden obelisk, jedną płytę, dwie tablice oraz jeden pomnik, rozmieszczone wzdłuż ulic Zamenhofa, Dubois i Stawki. Każdy blok ma wymiary 85 × 80 × 100 cm i posiada na górnej płaszczyźnie inskrypcje w językach polskim i hebrajskim. Wyryte na tablicach w kształcie macewy, uzupełnione są rysunkiem siedmioramiennego świecznika – menory. Na przedniej ścianie bloków widnieje data "1940-1943", a boczne ściany zawierają nazwy samego Traktu w językach polskim i hebrajskim.
Trakt Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów powstał w latach 1988–1989, a jego elementy uzupełniono w kolejnych latach, 1995 i 1997. Lokalizacje poszczególnych form upamiętnienia są ściśle związane z historycznymi miejscami w Warszawie, które odgrywały kluczową rolę w czasach istnienia getta. Dwa bloki na skrzyżowaniach ulic Zamenhofa i Anielewicza oraz Stawki i Dzikiej symbolicznie oznaczają początek i koniec Traktu. Plac wokół pomnika Bohaterów Getta wzbogacono o dąb piramidalny, symbol wspólnej pamięci Polaków i Żydów.
Trakt rozpoczyna się przy pomniku Bohaterów Getta i prowadzi poprzez ulice Zamenhofa i Dubois do Kopca Anielewicza, kończąc na ulicy Stawki, gdzie znajduje się Pomnik Umschlagplatz. Wzdłuż tej trasy znajdują się różnorodne upamiętnienia, m.in. bloki poświęcone bojownikom i działaczom z czasów powstania w getcie oraz postaciom takim jak Emanuel Ringelblum, Józef Lewartowski, czy Janusz Korczak. Szczególną uwagę zwraca pomnik Szmula Zygielbojma, składający się z popękanego szarego granitu oraz polerowanej czarnej ściany, na której znajduje się fragment jego pożegnalnego listu.


skwer między ulicami Zamenhofa, Anielewicza, aleją I. Sendlerowej i Lewartowskiego


ul. L. Zamenhofa/ul. Anielewicza


ul. Zamenhofa / al. I. Sendlerowej




plac Defilad 1


Marszałkowska 138


pl. Defilad 1


Litewska 3
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej