Panteon – Mauzoleum Wyklętych-Niezłomnych to poruszająca atrakcja dla turystów, którzy interesują się historią Polski oraz losem żołnierzy wyklętych. Zlokalizowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie, zaprojektowany przez artystę rzeźbiarza Jana Kukę i architekta Michała Dąbka, został odsłonięty 27 września 2015 roku. Pomnik upamiętnia ofiary stalinowskich represji w Polsce po II wojnie światowej, a szczególnie żołnierzy zamordowanych przez komunistyczne władze w więzieniu mokotowskim w Warszawie.
Pomnik ten, zlokalizowany w tzw. Kwaterze na Łączce, zachwyca swoją symboliczną strukturą wykonaną z jasnoszarego granitu. Na terenie o powierzchni 451,8 m² na pierwszym etapie budowy, wzniesiono 24 masywne bloki prostopadłościenne. Tworzą one przestrzeń, definiując kwadratowy plac otoczony kolumnadą z funkcjonalnym wewnętrznym placykiem pokrytym ażurową kratą. Wyjątkowym elementem jest wklęsły krzyż ze stali umieszczony na jednym z bloków oraz rzeźba orła z inskrypcją upamiętniającą zamordowanych.
Budowę podzielono na etapy, z czego pierwszy zakończył się w 2015 roku, a uroczysta inauguracja miała miejsce 27 września, podczas Dnia Polskiego Państwa Podziemnego. Uroczystości towarzyszyła żałobna msza oraz przemówienia najwyższych władz państwowych, co podkreślało wagę tego wydarzenia. Tego dnia złożono w panteonie szczątki 35 zidentyfikowanych osób
Historia tego miejsca sięga 1991 roku, kiedy wzniesiono pierwszy pomnik, będący symboliczną ścianą pamięci. Na przestrzeni lat podejmowano różne działania w celu upamiętnienia tych tragicznych wydarzeń. Pomnik rozebrano w 2013 roku, a następnie rozpoczęto prace archeologiczne, które pozwoliły na odnalezienie szczątków żołnierzy wyklętych. W 2015 roku zrealizowano projekt Kukę i Dąbka, który ostatecznie zyskał aprobatę..
Do dnia odsłonięcia pomnika ekshumowano 198 osób, a zidentyfikowano 40 spośród nich. Ceremonia pogrzebowa objęła 35 osób, w tym postacie takie jak mjr Hieronim Dekutowski "Zapora" czy por. Stefan Głowacki "Smuga". Panteon przyciąga uwagę nie tylko ze względu na architekturę, ale i jako miejsce pamięci narodowej, na którego przyszłość składają się kolejne ekshumacje i identyfikacje ofiar.
Pomnik wzbudził szereg kontrowersji związanych z procesem projektowania i realizacji. Pierwotny projekt oskarżono o plagiat, co doprowadziło do potrzeby wyboru innej koncepcji. Dodatkowo niekiedy kwestionowano formę upamiętnienia i brak symboliki katolickiej. Finalny projekt, chociaż budził emocje, stał się symbolem walki o pamięć historyczną.
Cmentarz Wojskowy na Powązkach
plac Defilad 1
Marszałkowska 138
pl. Defilad 1
Litewska 3
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej
Dodaj nowy obiekt
Działamy na serwerach host1.eu