Miejsce pamięci przy ulicy Górczewskiej 32 w Warszawie to ważny punkt na mapie stolicy, który przyciąga turystów zainteresowanych historią II wojny światowej i tragicznymi losami mieszkańców Warszawy. Usytuowane na warszawskiej Woli, niedaleko skrzyżowania z Aleją Prymasa Tysiąclecia, miejsce to upamiętnia jedne z najokrutniejszych wydarzeń związanych z rzezią Woli, kiedy w pierwszych dniach sierpnia 1944 roku niemieckie oddziały zamordowały nawet do 12 tysięcy mężczyzn, kobiet i dzieci. Pomnik w formie krzyża i towarzyszące mu tablice pamiątkowe zaprojektowane zostały przez Karola Tchorka, a samo miejsce pamięci powstało w celu oddania hołdu tym, którzy tam zginęli.
Pomnik upamiętniający te tragiczne wydarzenia składa się z imponującego, stalowego krzyża o wysokości 8 metrów. Jego niezwykła konstrukcja jest świadomym aktem symbolizmu – czernienie od podstawy symbolizuje masowe palenie ciał zamordowanych Polaków, co dodaje dodatkowej głębi emocjonalnej temu miejscu. W metalowej strukturze krzyża wypaloną linią uwieczniono wizerunek Chrystusa, który emanuje subtelnym, lecz poruszającym pięknem. Widniejące tu inskrypcje na tablicy oraz dodatkowe pamiątkowe tablice, dodane w czasie rozbudowy miejsca pamięci w 2010 roku, opisują zbrodnię i nazwiska zidentyfikowanych ofiar.
W dniu 5 sierpnia 1944 roku, znanym jako "czarna sobota", rejon ulicy Górczewskiej i Moczydła stał się miejscem przerażających masowych egzekucji dokonanych przez niemieckie oddziały w czasie powstania warszawskiego. Ofiarą padali mieszkańcy domów w okolicznych ulicach, a także pracownicy i pacjenci Szpitala Wolskiego. Historycy przypuszczają, że życie straciło tutaj między 4,5 tysiąca a 12 tysięcy osób. Niemcy nie oszczędzili nawet pacjentów szpitalnych i duchownych posługujących w pobliskim kościele. Rozmiar tego okrucieństwa obrazuje fakt, że po wymordowaniu Polaków ciała były regularnie spalane, aby ukryć skalę masakry.
Już rok po zakończeniu tragicznych wydarzeń, 5 sierpnia 1945 roku, pierwsza uroczystość ku czci zamordowanych zgromadziła ocalałych i mieszkańców, którzy złożyli drewniany krzyż na miejscu egzekucji. Miejsce to powoli stawało się symboliczne, a następnie objęli je opieką pracownicy Instytutu Gruźlicy i Chorób Płuc. Przez lata miejsce to było rozbudowywane i modernizowane, szczególnie w latach 2010–2014, kiedy dopełniło je umieszczenie nowego stalowego krzyża i kilku istotnych tablic z nazwiskami ofiar. Dziś to miejsce pamięci stanowi ważne przypomnienie o tragicznych wydarzeniach i pozostaje pod opieką lokalnej społeczności oraz instytucji historycznych.


róg ulic Bema i Kasprzaka


ul. Gibalskiego 21




plac Defilad 1


Marszałkowska 138


pl. Defilad 1


Litewska 3
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej