Cmentarz żydowski na Bródnie, położony w warszawskiej dzielnicy Targówek, to miejsce o ogromnym znaczeniu historycznym i kulturowym. Usytuowany na rogu ulic Odrowąża i św. Wincentego, cmentarz przyciąga nie tylko miłośników historii, ale również tych, którzy chcą poznać tradycje żydowskie w Polsce.
Przestrzeń cmentarza została starannie zaaranżowana, oferując odwiedzającym wyjątkowe wrażenia. Znajduje się tu dobrze zachowana, brukowana centralna aleja, która prowadzi od monumentalnej bramy w głąb cmentarza, przechodząc przez malowniczy las. Przy alei usytuowane są odtworzone kwatery z charakterystycznymi nagrobkami z piaskowca oraz stojącymi przed nimi macewami. Na jej końcu można odnaleźć lapidarium, gdzie zgromadzono kamienie nagrobne i gdzie planowano postawienie pomnika Żydów warszawskich.
Na cmentarzu spoczywa wiele zasłużonych postaci, w tym jego założyciel Szmul Zbytkower z rodziną oraz wynalazca Abraham Stern, znany z stworzenia pierwszego na świecie aryfmetrometru. Oprócz nich, tutaj znajdują się groby znaczących działaczy żydowskich, takich jak Menachem Mordechaj Mote. Nekropolia była też miejscem pochówku innych ważnych osobistości, m.in. Izaaka Flataua oraz cadyków, z których kilku złożono w ozdobnych ohelach.
Cmentarz żydowski na Bródnie został założony w 1780 roku przez Szmula Jakubowicza Zbytkowera, wpływowego kupca współpracującego z dworem Stanisława Augusta Poniatowskiego. Początki cmentarza sięgają jednak 1743 roku, kiedy to odbył się pierwszy pochówek na tych ziemiach. W latach 80. XVIII wieku nekropolia zajmowała powierzchnię 0,75 ha, co z czasem wzrosło do ponad 18 ha. Cmentarz przez wiele dekad był miejscem pochówku ubogich Żydów, ze względu na znacznie niższe opłaty niż na innych warszawskich cmentarzach.Podczas swojej długiej historii cmentarz doświadczył wielu zniszczeń, szczególnie podczas II wojny światowej i w okresie powojennym, kiedy to teren został opuszczony i narażony na działalność hien cmentarnych. W latach 80. XX wieku Fundacja Rodziny Nissenbaumów podjęła działania konserwacyjne, przywracając cmentarzowi dawną chwałę. Współcześnie nekropolia została opatrzona żelaznym parkanem, a jej teren wzbogacono o monumentalną bramę oraz odtworzono historyczne alejki.
Przez lata w parku im. płk. Jana Szypowskiego „Leśnika” używano macew z bródnowskiego cmentarza do budowy pergoli oraz murków. W 2014 roku, po interwencjach władz żydowskich, macewy zostały stamtąd usunięte i przewiezione z powrotem na teren cmentarza.
Podobna historia miała miejsce w warszawskim zoo, gdzie fragmenty macew służyły jako chodniki i krawężniki. Po jednym z remontów, macewy te zostały wydobyte i również powróciły na cmentarz.
Macewy były również wykorzystywane do budowy kwater poległych żołnierzy radzieckich na blisko położonym Bródnowskim cmentarzu. Te elementy wróciły na Bródno w 2011 roku.
W 2012 roku macewy zostały odkryte na brzegach Wisły, gdzie pełniły funkcję wzmacniającą. Po pracach archeologicznych trafiły one z powrotem na cmentarz.


ul. św. Wincentego 83




ul. Grochowska 365


ul. Powązkowska 1




plac Defilad 1


Marszałkowska 138


pl. Defilad 1


Litewska 3
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej