Zakłady Górnicze im. Juliana Marchlewskiego w Bytomiu to niezwykłe miejsce dla miłośników historii przemysłu i górnictwa. Znajdująca się tu dawna podziemna kopalnia rud cynku i ołowiu stanowi ważny fragment industrialnego dziedzictwa regionu Śląskiego. Działała od połowy 1926 aż do grudnia 1981 roku, będąc integralną częścią Zakładów Górniczo-Hutniczych Orzeł Biały. Turyści zainteresowani przemysłowymi zabytkami, architekturą, a także historią górnictwa znajdą tu wiele ciekawych elementów do odkrycia.
Warto odwiedzić zabytkowe zabudowania kopalni przy ulicy Siemianowickiej 98 w Bytomiu, które zostały wpisane do Wykazu przemysłowych obiektów zabytkowych Bytomia. Wśród nich znajdują się między innymi budynki laboratorium z 1928 roku, cechowni i łaźni z 1926, a także budynki dyrekcji, warsztatów i maszynowni. Projektowane przez uznanych architektów Emila i Georga Zillmannów, te industrialne struktury są doskonałym przykładem architektury przemysłowej tamtych czasów. Częściowo przebudowane lub rozbudowane w latach 50. XX wieku, budynki te opowiadają historię rozwoju górnictwa i przemysłu na Górnym Śląsku.
Zakłady Górnicze im. Juliana Marchlewskiego mają bogatą historię, której początki sięgają czasów po plebiscycie na Górnym Śląsku w 1921 roku. Po podziale granicy państwowej kopalnia Bleischarley została podzielona między Niemcy a Polskę. W 1925 roku niemiecka spółka Georg von Giesches Erben rozpoczęła budowę nowej kopalni na polu Neue Fortuna A. Zakład stał się jedną z najnowocześniejszych kopalń tego typu na świecie, zatrudniającym około 3000 osób. Zakończenie budowy nowego zakładu przeróbki mechanicznej z piecem przewałowym miało miejsce w 1928 roku.Podczas II wojny światowej wyeksploatowano najlepsze złoża, a zaraz po wojnie kopalnia została częściowo zniszczona. Dzięki staraniom Zjednoczenia Przemysłu Cynkowego w 1946 roku udało się wznowić działalność. Z upływem lat, kopalnia kilkukrotnie zmieniała nazwę i była modernizowana. W 1981 roku zakończono tu eksploatację rudy.Po zamknięciu zakładu wiele z budynków przemysłowych znalazło nowe przeznaczenie, a teren zyskał nowe funkcje. Mimo to, ślady przemysłowej przeszłości w postaci hałd zawierających metale ciężkie stanowią widoczne przypomnienie o pozostawionym dziedzictwie.
Zakłady w latach 20. XX wieku były miejscem pracy dla setek osób. W 1928 roku zatrudniały 1700 pracowników i wydobywały około 180 tysięcy ton rudy rocznie. W czasie wielkiego kryzysu liczba zatrudnionych i wydobycie drastycznie spadły, ale kopalnia przetrwała ten trudny okres. Po wojnie, w 1946 roku, kopalnia zapewniała zatrudnienie dla 350 pracowników.
Kopalnia dbała nie tylko o wydobycie, ale także o życie społeczne pracowników. W 1947 roku powstały przyzakładowe ogrody działkowe Winograd, a w latach 50. XX wieku działał przyzakładowy klub piłki nożnej Górnik Kopalnia Marchlewski. Przez lata działanie kopalni miało znaczący wpływ na lokalną społeczność i jej rozwój.