Pomnik Umschlagplatz to wyjątkowy symbol pamięci, którego odwiedzenie na pewno zainteresuje turystów zainteresowanych historią Holocaustu oraz współczesnymi sposobami upamiętniania tragicznych wydarzeń. Znajduje się on w Warszawie, przy ulicy Stawki, na terenie dawnego placu przeładunkowego. To właśnie stąd w latach 1942–1943 deportowano ponad 300 tysięcy Żydów z warszawskiego getta do obozu zagłady w Treblince oraz ośrodków na terenie dystryktu lubelskiego. Pomnik, którego projekt przygotowali Hanna Szmalenberg i Władysław Klamerus, został odsłonięty 18 kwietnia 1988 roku, przy okazji 45. rocznicy wybuchu powstania w getcie warszawskim.
Pomnik Umschlagplatz posiada formę białego muru o wysokości czterech metrów, który przypomina kształtem otwarty wagon kolejowy. Przestrzeń otaczająca mur wykonana jest na planie prostokąta o wymiarach 20 na 6 metrów. Czarny pas na czołowej powierzchni pomnika nawiązuje do tradycyjnych żydowskich szat rytualnych. Na wewnętrznej ścianie monumentu widnieją wyryte w kolejności alfabetycznej imiona - od Aby do Żanny - przypominające te popularne przed wojną wśród polskich i żydowskich społeczności. Każde z imion symbolizuje jednocześnie tysiąc ofiar getta warszawskiego.Centralna część ściany pomnika zawiera kamienne tablice z inskrypcjami w językach polskim, jidysz, angielskim i hebrajskim, podkreślającymi trudną drogę cierpienia i zagłady Żydów. Pomnik uzupełnia półokrągła czarna tablica przypominająca macewę, wykonana z sjenitu z Szwecji. Płaskorzeźba na płycie przedstawia strzaskany las, symbolizujący unicestwienie narodu żydowskiego. Wzdłuż osi głównego wejścia do pomnika znajduje się wąski, pionowy prześwit, który otwiera widok na drzewo będące symbolem nadziei życia.
Zanim powstał obecny monument, miejsce to upamiętniono tablicą z piaskowca autorstwa Leona Marka Suzina, wmurowaną w 1946 roku. Obecny pomnik jest częścią Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów, co podkreśla jego historyczne znaczenie. W 2002 roku monument został wpisany do rejestru zabytków, a w latach 2007-2008 przeszedł generalną renowację. Pierwotne płyty marmurowe zastąpiono bardziej trwałym szarym granitem, a przestrzeń wokół pomnika zaaranżowano jako skwer przecięty gliniano-żwirową ścieżką i obsadzony hyzopem upamiętniającym ofiary Holocaustu.
Pomnik Umschlagplatz jest częścią Traktu Pamięci Męczeństwa i Walki Żydów, który symbolicznie prowadzi odwiedzających przez miejsca ważne dla historii getta warszawskiego. W pobliżu znajduje się budynek, w którym stacjonował oddział SS, co tylko wzmacnia historyczne znaczenie tego terenu. Na tyłach zespołu szkół znajduje się fragment muru getta, odtworzony po rozbiórce w 2014 roku.Obiekt stał się również miejscem inicjatyw edukacyjnych – od 2012 roku odbywa się tutaj Marsz Pamięci 22 lipca, organizowany przez Żydowski Instytut Historyczny. Niestety, w styczniu 2025 roku pomnik został zdewastowany, co tylko podkreśla ciągłe wyzwania związane z utrzymaniem takich miejsc pamięci.
ul. Lewartowskiego 6 (od strony ul. Zamenhofa)
Skwer Willy’ego Brandta
ul. Zamenhofa / al. I. Sendlerowej
plac Defilad 1
Marszałkowska 138
pl. Defilad 1
Litewska 3
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej
Dodaj nowy obiekt
Działamy na serwerach host1.eu