Pomnik Ewakuacji Bojowników Getta Warszawskiego

Opis atrakcji

Symbolika i kompozycja pomnika

Centralnym elementem Pomnika Ewakuacji Bojowników Getta Warszawskiego jest imponująca rzeźba, przypominająca wejście do kanału. Składa się ona z brązowego walca, ściętego skośnie i sięgającego około dwóch metrów wysokości. Wewnętrzna konstrukcja zawiera Gwiazdę Dawida utworzoną z prętów, symbolizującą żydowską tożsamość. Na jednej ze ścian rzeźby umieszczone są metalowe stopnie, do których przytwierdzone są wyrzeźbione dłonie, symbolizujące uchwycenie się możliwości ucieczki i przetrwania.Pomnik otaczają dwie ukośne tablice pamiątkowe wykonane z czarnego granitu. Jedna z nich opisuje dramatyczne wydarzenia z 10 maja 1943 roku, kiedy to Simcha Rotem-Ratajzer, znany jako "Kazik", zdołał wyprowadzić ostatnią grupę powstańców z getta kanałami. Zawiera również nazwiska 37 bojowców podzielonych na grupy w zależności od ich dalszych losów po ewakuacji.Zastosowana architektoniczna kompozycja jest analogiczna do upamiętnienia okresu powstania warszawskiego na placu Krasińskich, co wzmacnia symbolikę i znaczenie tego miejsca.

Kontrowersje i dramatyczne dzieje ewakuacji

W maju 1943 roku Żydowska Organizacja Bojowa podjęła decyzję o ewakuacji ocalałych powstańców z warszawskiego getta, co było niebezpiecznym przedsięwzięciem. 1 maja Symcha Ratajzer-Rotem "Kazik" wraz z Zygmuntem Frydrychem przedostali się na stronę "aryjską", by przygotować drogę wyjścia dla pozostałych przy życiu bojowników. 8 maja Kazik powrócił do getta kanałami, by podjąć kolejnych ocalałych do ewakuacji.Po nieudanej próbie z 9 maja, 10 maja dzięki zaangażowaniu Władysława Gaika, na ulicy Prostej pojawiła się ciężarówka, która miała przewieźć wycieńczonych bojowników. Pomimo licznych trudności, takich jak zdobycie środków transportu, część z nich udało się ewakuować. Wśród uratowanych byli między innymi Cywia Lubetkin, Tosia Altman, Michał Rozenfeld i Marek Edelman.To wydarzenie przekształciło się w jedną z najważniejszych kart w historii walki o przetrwanie i stanowi wyjątkowy świadectwo bohaterstwa i determinacji uczestników powstania w getcie warszawskim.