Płaskorzeźba „Jezu ratuj, bo giniemy”

Opis atrakcji

Szczegóły i symbolika płaskorzeźby

Stworzone z brązu dzieło sztuki przedstawia poruszający obraz wojennej rzeczywistości. Widzimy na nim leżącego pod ceglanym murem powstańca, nad którym wznosi się biały orzeł w otoczeniu laurowego wieńca, co symbolizuje odwagę i nadzieję. Na dalszym planie wyróżnia się lokalizacja – plac Zamkowy z charakterystyczną Kolumną Zygmunta. Wokół sceny ukazuje się dramatyzm, ręce niezliczonych ludzi wyciągnięte w kierunku ukrzyżowanego Chrystusa, który z zasłoniętą dłonią twarzą stara się nie patrzeć na zniszczenia. Górna część rzeźby zawiera napis: „Powstanie, Warszawa, 1 VIII – 2 X 1944”, a dolna – wołanie „Jezu ratuj, bo giniemy!”. Inspiracja dla przedstawienia Chrystusa pochodzi z wiersza „Kwiaty polskie” autorstwa Juliana Tuwima.

Historia powstania i losy płaskorzeźby

Płaskorzeźba „Jezu ratuj, bo giniemy” jest dziełem, które od momentu stworzenia miało swoją burzliwą historię. Powstała w pracowni Jana Małety w Boernerowie w ostatnich dniach powstania. Niedługo po wojnie marmurowa wersja płaskorzeźby stała się centralnym elementem pomnika powstańców warszawskich w Słupsku w 1946 roku. Pomnik, którego projekt zatwierdził ksiądz Jan Zieja, powstańczy kapelan, został wykonany przez Stanisława Kołodziejskiego i S. Wąsowicza. To było pierwsze, a przez wiele lat jedyne w kraju, publiczne upamiętnienie powstańców.W późniejszych latach, w wyniku działań PZPR, które prowadziły politykę dekrucyfikacji, wiele kopii płaskorzeźby zostało usuniętych z miejsc publicznych, a jej twórca, Jan Małeta, był nękany przez Urząd Bezpieczeństwa. Płaskorzeźba jednak została zachowana – brązowy model znalazł schronienie w sanktuarium św. Andrzeja Boboli i był inspiracją dla wielu artystycznych reprodukcji, w tym obrazków wydawanych z okazji sakramentów oraz cegiełek na odbudowę kościołów.W 2013 roku, z inicjatywy Rady Ochrony Pamięci Walk i Męczeństwa, a także rodziny Małetów, płaskorzeźba została odtworzona i ponownie umieszczona na odcinku zachowanej, reliktowej ściany przy Alejach Jerozolimskich. Uroczystość odsłonięcia zgromadziła wiele osób, w tym przedstawicieli władz miejskich i kombatantów. Odtworzenie płaskorzeźby było okazją do przypomnienia historii, jaką niesie ze sobą to dzieło sztuki.