Rodzaj noclegu
wszystkie
Schowek (10 ofert)

Strzelcy podhalańscy z Białego Dunajca

Strzelcy podhalańscy z Białego Dunajca
fot.: AusLodz / Wikimedia CommonsCC BY-SA 3.0
Łatwo ich rozpoznać, ponieważ mundury podhalańczyków wyglądają odmiennie przez charakterystyczne peleryny oraz kłobuki.

Akt lokacyjny, który to był spisem obowiązków a także praw chłopów na danym terenie oraz zasadźcy wsi powstał dwudziestego trzeciego lutego roku 1579. Jak już we wcześniejszym artykule napisałam zasadźcą tego miejsca był pan Jędrzej Pawlik. Po nim urząd sołtysa otrzymywali kolejno jego krewni a w końcu dorobili się oni za swoje oddanie sprawie w wojnach na kresach Rzeczypospolitej, nazwisko Pawlikowscy i zostali dodatkowo nobilitowani. Stali się zatem szlachcicami, choć ich urodzenie o tym nie zdecydowało, a zasługi dla kraju przybliżyły stan szlachecki.

Od sołtysa do szlachcica

Prawo do nadania nobilitacji miał panujący wówczas król. Poza tytułem rodzina otrzymywała także herb. Szlachta nie była jednak skora do tego typu nadawania tytułów szlacheckich. W związku z czym wprowadzono z czasem prawo, które nakazywało, aby o danej nobilitacji wiedział i zgadzał się Sejm Rzeczypospolitej. Jednak jak wiemy zasady są podobno po to, żeby je łamać. I tę zasadę łamali niektórzy królowie. Dla przykładu sekretnej nobilitacji dokonywał Stanisław August Poniatowski czy Stanisław Leszczyński.

Szukasz noclegów w Białym Dunajcu? Nie szukaj dalej.Sprawdź naszą ofertę noclegów w Białym Dunajcu

W tych sekretnych uszlachetnieniach nie trzeba było uzyskiwać zgody Sejmu, ale na niewiele się też ona zdawała. Stosowana była głównie co do cudzoziemców i monarcha nierzadko liczył na posiłki do swego skarbca bądź na uzyskanie oddanych popleczników. Co do nobilitacji to istnieje również jej forma zbiorowa, w której to król mógł uczynić szlachcicem każdego obywatela danego miasta. Stało się tak w przypadku miasta Lwów, a dokonał tego Jan Kazimierz. Automatyczna zaś bądź inaczej zwana rutynową nobilitacja oznaczała, że urzędnik państwowy lub oficer, czy tez urzędnik sądowy po wieloletniej służbie na rzecz ojczyzny zdobywał właśnie tytuł szlachecki. Działo się to także gdy obywatel otrzymał wyższy stopień oficerski, albo przyjmował wysoki order.

Biały Dunajec pod rządami Austro-Węgier

Rozbiory dla Białego Dunajca oznaczały, że rządziła nim Austria. Natomiast w roku 1809 Biały Dunajec jak i inne wsie tatrzańskie kupione zostały na zorganizowanej licytacji przez Tomasza Uznańskiego. Herb gminy Biały Dunajec wyglądał tak: tło herbu stanowiło kolor niebieski, a na nim widnieje ryba w kolorze białym. Owa ryba leżała na herbie poziomo natomiast nad nią zobaczymy trzy sześcioramienne gwiazdy w kolorze złotym. Mądrzy i wspaniali udzie urodzili się w Białym Dunajcu jak na przykład Andrzej Galica. Galica był generałem jednej z brygad Wojska Polskiego. Poza tym był on również legionistą, literatem oraz brał udział w walkach o niepodległość II Rzeczypospolitej. Andrzej Galica był jakoby ojcem strzelców podhalańskich.

Strzelcy podhalańscy, Polska piechota górska

Tutaj chciałabym się zatrzymać, bo skoro mowa o historii Białego Dunajca i o historii Podhala, w ogóle o historii naszego kraju, bo w tych kontekstach zapomnieć nie można o całości spraw. Zatem wspomniani już strzelcy podhalańscy były to formacje piechoty górskiej, oczywiście polskie oddziały, jakżeby inaczej. Łatwo ich rozpoznać, ponieważ mundury podhalańczyków wyglądają odmiennie przez charakterystyczne peleryny oraz kłobuki. Peleryny owe są długie i w kolorze zielonym. Kłobuki natomiast to również charakterystyczne kapelusze. Sam kłobuk ma swoją historię jako ważny element stroju ludowego.

To pilśniowy kapelusz zwykle czarny, choć jeśli mówimy o stroju strzelców podhalańskich to myślimy o kolorze zielonym. Istnieją symbole, swoiste odznaki przeznaczone dla strzelców podhalańskich: jako pierwszy prezentuje się kapelusz góralski w kolorze ochronnym. Oficerowie noszą kapelusze opasane srebrnym, podwójnych sznurkiem, żołnierze zaś wełnianym, szarym. Dodatkowo w kapelusz włożone jest pióro jastrzębia lub orła. Srebrny orzeł znajduje się zaś z przodu kapelusza. Jest jeszcze gwiazda oficerska znajdująca się dokładnie pod orłem. Kolejnym symbolem strzelców podhalańskich jest odznaka. To jest kształt swastyki wkomponowany w gałązkę jedliny.

Odznaka ma swoje miejsce na kołnierzach i dla zwykłych żołnierzy, i dla oficerów różni się. Otóż żołnierze noszą odznakę z oksydowanej blachy w kolorze białym, natomiast oficerowie mają swe odznaki haftowane białą nicią, również oksydowaną. Teraz zaś głównym symbolem formacji strzelców podhalańskich jest alpejska szarotka, którą nosi się na mankietach lub na kołnierzach a także na rękawach mundurów.  Wrócić należy, na chwilę choć, do pana Andrzeja Galicy.

Był on również literatem i w tym kierunku utworzył szkołę podhalańską. Zrobił to z innymi literatami, a mianowicie z Władysławem Orkanem, Józefem Jedliczem oraz z Andrzejem Stopką. Co jeszcze należałoby dodać z ważniejszych faktów z życia Galicy to to, że służył on w Legionach Polskich. Wiele orderów oraz odznaczeń otrzymał Galica w swej karierze wojskowej. Był bardzo zasłużonym obywatelem naszego kraju. Posiadał swój majątek zwany Majdany, który był położony w dzisiejszej gminie Łęki Szlacheckie. Tam zmarł i został pochowany. W Białym Dunajcu znajduje się oczywiście pomnik powstały ku pamięci tego zasłużonego górala.