Wieża w Bieławinie to fascynująca atrakcja dla miłośników historii oraz pasjonatów archeologii. Położona na malowniczym terenie w północnej części Chełma, wieża stanowi nie tylko świadectwo średniowiecznej architektury obronnej, ale także odkrywa przed zwiedzającymi tajemnice dawno zapomnianych czasów. Choć dziś można podziwiać jedynie jej fundamenty, miejsce to przyciąga zarówno amatorów historii, jak i miłośników malowniczych ruin.
Na niewielkim wzniesieniu, znanym lokalnie jako Zasłupie, można odkryć pozostałości wieży w Bieławinie. Zbudowana na początku XIII wieku, wieża wyróżniała się czworobocznym kształtem i solidną konstrukcją z kamieni wapiennych. Znajdujące się tutaj fundamenty opowiadają o dawnych czasach, kiedy wieża pełniła funkcje mieszkalne i obronne, wznosząc się nad okolicą na wysokości około 181 m n.p.m. To miejsce, kiedyś otoczone starorzeczami i rozlewiskami, zapewniało naturalną ochronę przed najeźdźcami.
Wieża w Bieławinie, według niektórych źródeł, została zniszczona w czasie wojny polsko-litewskiej w XIV wieku. Przetrwała ona jednak częściowo aż do II wojny światowej, kiedy to niemieckie działania wojenne zakończyły jej wielowiekową obecność. Istniejące niegdyś ściany północna oraz częściowo wschodnia i zachodnia zostały zniszczone 1 kwietnia 1944 roku. W późniejszych latach ruiny wieży zostały zabezpieczone i nadbudowane, by zachować ten fragment historii dla przyszłych pokoleń.
Pierwsze badania archeologiczne nad wieżą i otaczającą ją osadą sięgają czasów przed I wojną światową, kiedy to rosyjscy uczeni rozpoczęli swoje prace. Odkrycia odsłoniły ślady osady o powierzchni około 20 hektarów, wskazujące na istnienie życia w tej okolicy już w okresie kultury przeworskiej. Badacze ustalili, że wieża była używana głównie w XIII i XIV wieku, a jej kondygnacje miały różnorodne funkcje, od mieszkalnych, przez reprezentacyjne, aż po militarne.
Wieża w Bieławinie otoczona jest lokalnymi legendami, które sięgają czasów XVII wieku. Opowieści te, zebrane przez Jakuba Suszę, sugerują, że wieża mogła być dawniej miejscem kultu lub stanowiła część pogańskich obrzędów. Według niektórych podań miała być fragmentem systemu obronnego Chełma, zaś inne doniesienia mówią o jej znaczeniu kultowym związanym z dawnymi źródłami, które niegdyś przepływały w pobliżu.