Prawosławne seminarium duchowne w Chełmie to wyjątkowa atrakcja dla miłośników historii oraz kultury, łącząca duchowość z architektonicznym dziedzictwem pochodzącym z okresu zaborów. Działające w latach 1875–1915, seminarium przyciąga tych, którzy interesują się rolą religii w kształtowaniu tożsamości narodowej oraz losami prawosławia na ziemiach polskich. To miejsce, gdzie można przyswoić pewną dawkę wiedzy o wpływach rosyjskich w regionie oraz o ewolucji edukacyjnych instytucji religijnych.
Podczas wizyty można podziwiać zachowane elementy infrastruktury, które przypominają o dawnej świetności seminarium, takie jak nowoczesne niegdyś rozwiązania sanitarne, w tym kanalizacja i centralne ogrzewanie. Warto zwrócić uwagę na układ wnętrz budynku, z jego trzypiętrową strukturą, gdzie poszczególne piętra służyły różnym celom – od miejsca zamieszkania uczniów, przez sale lekcyjne, aż po aulę i gabinet rektora na parterze. Nie można również pominąć kaplicy św. Leoncjusza zlokalizowanej w tylnej części obiektu, która stanowiła integralną część życia duchowego seminarium.
Seminarium zostało założone w 1875 roku z inicjatywy arcybiskupa Leoncjusza, w nawiązaniu do antyunickich działań i w ramach rusyfikacji ziem zaboru rosyjskiego. Początkowo mieściło się w obiektach unickiego seminarium, jednak już w latach 80. XIX wieku rozpoczęto budowę nowej siedziby na działce o powierzchni 6,5 hektara, którą ukończono w 1890 roku. W szczytowym okresie nauka trwała w nim sześć lat i kształciło się tam aż 300 alumnów.Wybuch I wojny światowej w 1914 roku przyniósł zmiany – budynek przekształcono w szpital wojskowy, a duchowieństwo, w tym kadra seminarium, opuściło Chełm. Po wojnie, placówka nie została otwarta ponownie w Chełmie, jej działalność kontynuowano w Krzemieńcu. Warto wspomnieć, że na krótko, bo zaledwie w latach 1943–1944, seminarium zostało reaktywowane w czasie niemieckiej okupacji, przyjmując wyłącznie kandydatów narodowości ukraińskiej.
Seminarium w Chełmie miało zaszczyt gościć wielu znaczących wykładowców oraz absolwentów, którzy później znacznie wpłynęli na rozwój prawosławia. Jednym z najważniejszych wykładowców był Antoni (Chrapowicki), późniejszy zwierzchnik Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego poza granicami Rosji. Wśród absolwentów wyróżniali się Bazyli Martysz, misjonarz na Alasce, oraz Ireneusz (Bekisz), metropolita całej Ameryki i Kanady.