Pomnik prawosławnych mieszkańców Białostocczyzny zabitych i zaginionych w latach 1939–1956

Opis atrakcji

Opis pomnika

Zaprojektowany przez Jana Kabaca i Stefana Wyszkowskiego monument przyciąga uwagę swoją żelbetową konstrukcją, obłożoną granitową płytą. Pomnik będący integralną częścią ogrodzenia cerkiewnego wyróżnia się kopułą z krzyżem, na której umieszczono mozaikowe wizerunki Chrystusa Zbawiciela, Matki Bożej, świętego Gabriela Zabłudowskiego oraz świętego Atanazego Brzeskiego. Te artystyczne elementy są dziełem studentów Białoruskiej Akademii Sztuki pod kierunkiem prof. Uładzimira Zinkiewicza. Podstawę monumentu stanowi trzytonowy polny kamień pochodzący z Trześcianki, na którym wymieniono miejscowości związane z tragicznymi wydarzeniami z lat 1939–1956. Tablica na pomniku zawiera dedykację ofiarom tamtych lat, zarówno w języku polskim, jak i cerkiewnosłowiańskim.

Historia pomnika

Kontrowersje wokół inicjatywy

Projekt pomnika wzbudził wiele emocji, szczególnie w kontekście jego lokalizacji i treści inskrypcji. Krytykę spotkały także koncepcje upamiętnienia odniesione do poszczególnych okresów historycznych. Ostatecznie, po latach starań i sporów, pomnik został zbudowany głównie dzięki wsparciu finansowemu wiernych PAKP i symbolicznej pomocy instytucji białoruskich. Poświęcenie pomnika odbyło się z udziałem arcybiskupa białostocko-gdańskiego Jakuba oraz biskupa supraskiego Grzegorza

Idea wzniesienia pomnika pojawiła się już w latach 90., kiedy to w 1997 roku zarejestrowano stowarzyszenie mające na celu jego budowę. Pomimo poparcia licznych osób i instytucji, inicjatywa natrafiła na liczne przeszkody. Początkowo sugerowano umieszczenie pomnika w centrum Białegostoku, jednak punktem końcowym stała się parafia Świętego Ducha, mimo sprzeciwu władz miasta i uwag ze strony historyków..