W Chrzanowie, przed budynkiem Miejskiego Centrum Kultury i Sztuki, znajduje się unikalna atrakcja dla miłośników historii techniki oraz przemysłowego dziedzictwa - parowóz „Ryś”. Wyprodukowany w 1946 roku przez Pierwszą Fabrykę Lokomotyw w Polsce Fablok, ten wąskotorowy parowóz od 2004 roku pełni funkcję pomnika techniki, przypominając o bogatej przeszłości przemysłowej miasta oraz roli, jaką odegrał Fablok w jego historii. To symbol odbudowy polskiego przemysłu po II wojnie światowej, kierowany do wszystkich, którzy interesują się dziejami kolejnictwa i jego wpływem na rozwój regionów.
Parowóz „Ryś” nie jest jedynie zwykłym eksponatem - jego usytuowanie przed Miejskim Centrum Kultury i Sztuki dodaje mu kulturowego znaczenia oraz stawia go w centrum miejskiego życia. Wykonany z wyjątkową precyzją i dbałością o szczegóły, „Ryś” imponuje swoją konstrukcją. Jego projekt odwołuje się do niemieckich lokomotyw wąskotorowych „Riesa”, stanowiąc powojenną kontynuację ich konstrukcji. Eksponowane na nim elementy, takie jak koła, komin i oznaczenia fabryczne, przyciągają uwagę turystów, pozwalając przenieść się w czasie do lat powojennej odbudowy.
Produkcja parowozów „Ryś” rozpoczęła się w Fabloku w 1946 roku i trwała do 1950 roku. W tym okresie powstało około 160 egzemplarzy, z których wiele trafiło do służby na kolejach przemysłowych i leśnych, a część została wyeksportowana. Parowozy te służyły m.in. podczas odgruzowywania miast takich jak Warszawa, Wrocław, Gdańsk i Grudziądz po zakończeniu II wojny światowej. Eksponowany na Placu Tysiąclecia w Chrzanowie „Ryś”, z numerem fabrycznym 1713, rozpoczął swoją karierę w cukrowni Mątwy, następnie przeniósł się do cukrowni Kruszwica, a ostatecznie zakończył pracę w latach 90. jako ozdoba dworca kolejowego w Koninie.
Po kilku latach ekspozycji na świeżym powietrzu, parowóz wymagał renowacji. W 2018 roku podjęto decyzję o jego przewiezieniu do Muzeum Kolejnictwa na Śląsku w Jaworzynie Śląskiej, gdzie przeszedł kompleksowe prace konserwatorskie. Zostały one zrealizowane we współpracy ze Stacją Muzeum w Warszawie, której parowóz jest własnością. Po usunięciu korozji, oczyszczeniu powierzchni i odtworzeniu oryginalnych oznaczeń, lokomotywa powróciła na swoje miejsce w Chrzanowie 29 marca 2019 roku, symbolicznie wpisując się w obchody 100-lecia Fablok.
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej