Parafia Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Chełmie to wyjątkowe miejsce na mapie turystycznej miasta, przyciągające zarówno miłośników architektury, jak i osoby zainteresowane historią. Znajdujący się w archidiecezji lubelskiej i należący do Dekanatu Chełm – Wschód, kościół ten jest znakomitym przykładem barokowej sztuki sakralnej oraz fascynującym świadectwem zawiłej historii regionu. To idealna propozycja dla turystów poszukujących piękna w zabytkach architektury sakralnej oraz dla tych, którzy chcą zgłębić wielokulturowe dziedzictwo Podkarpacia.
Na szczególną uwagę zasługuje bogata historia świątyni, która w swojej burzliwej przeszłości była zarówno katedrą greckokatolicką, jak i prawosławnym soborem. Przekształcenia te są odbiciem zmiennych losów Polesia oraz konfliktów i przemian kulturowych w tym rejonie. Ciekawym faktem jest także krótki epizod użytkowania kościoła przez wojska austriackie w czasie I wojny światowej.
Kościół, zaprojektowany przez Pawła Fontanę, jest wspaniałym przykładem baroku zachodnioeuropejskiego. Jego imponująca bryła, zapadająca w pamięć, podbija serca turystów oraz pozwala na chwilę refleksji nad kunsztem dawnej architektury.
Strzeliste wieże kościoła, przebudowane w czasie przekształcania świątyni w stylu bizantyjsko-ruskim, są jednym z najbardziej charakterystycznych elementów zewnętrznych obiektu. Pełnią one straż nad miastem i przypominają o duchowym znaczeniu tego miejsca.
Budowę obecnej świątyni ukończono w 1756 roku. W wyniku pożaru w 1802 roku kościół uległ zniszczeniu, lecz już w 1827 roku został odbudowany. W swojej historii świątynia była katedrą greckokatolicką, a później, po przebudowie w stylu bizantyjsko-ruskim, służyła jako prawosławny sobór. W trudnym dla Polski okresie zaborów, w latach 1915-1918, wojska austriackie wykorzystały budynek jako magazyn. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości, w 1919 roku, kościół wrócił do rąk rzymskokatolickich. Od 1921 do 1931 roku pełnił funkcję kościoła zakonnego Jezuitów, a następnie został przekazany księżom diecezjalnym, którzy opiekują się nim do dziś.
Kościół, usytuowany w malowniczej części Chełma, otoczony jest zielenią, co czyni go idealnym miejscem na spacery oraz chwilę refleksji w otoczeniu historii i natury. To również miejsce, które dzięki swojej lokalizacji i dostępności może stanowić oazę spokoju wśród zgiełku miejskiego życia.