Dom Mansjonarzy w Tarnowie

Opis atrakcji

Lokalizacja i otoczenie

Dom Mansjonarzy znajduje się w północno-zachodniej części tarnowskiej starówki, w sercu placu Katedralnego. Sąsiaduje z wieżą bazyliki katedralnej, tworząc z nią integralny element architektury przy placu. Przylega od wschodu do budynku Sądu Biskupiego (znanego jako Kanonia II), podczas gdy jego zachodnią granicę dzieli z domem Mikołajowskim, z którym połączony jest wewnętrznym przejściem. Tylna ściana budynku wsparta jest na historycznych murach i dawnych miejskich fortyfikacjach, co dodaje mu dodatkowego historycznego znaczenia.

Co warto zobaczyć

Wnętrza domu Mansjonarzy kryją bogate zbiory sztuki, które można podziwiać w salach wystawowych Muzeum Diecezjalnego. Znajduje się tu wyjątkowa kolekcja dzieł sztuki oraz rzemiosła artystycznego, w tym porcelana azjatycka oraz europejska, unikalne zegary szwarcwaldzkie i numizmaty związane z Janem Pawłem II. W zbiorach malarstwa nie zabrakło prac znanych polskich artystów, takich jak Wojciech Weiss i Jacek Malczewski. Dodatkowo, uwagę przyciągają pomieszczenia chóru katedralnego, które od lat są miejscem prób utalentowanego zespołu Pueri Cantores Tarnovienses.

Historia Domu Mansjonarzy

Początki Domu Mansjonarzy sięgają XV wieku, choć pierwotnie w tym miejscu stały drewniane budynki związane z prebendą św. Bartłomieja, które z czasem uległy zniszczeniu w pożarach. Na przełomie XV i XVI wieku w ich miejscu powstały murowane budowle, które stały się siedzibą kolegium mansjonarzy z fundacji księcia Janusza Ostrogskiego w 1609 roku. Od tamtej pory znane są jako Dom Mansjonarzy.Na przestrzeni wieków budynek zmieniał swoje przeznaczenie, ucierpiawszy podczas licznych pożarów i w wyniku kryzysu XVII wieku. W XVIII wieku został odbudowany, a po I rozbiorze Polski stał się własnością austriackiego Funduszu Religijnego. W 1795 roku przeszedł kolejne zmiany, stając się siedzibą kancelarii biskupiej.W XIX wieku budynek pełnił różnorodne funkcje, służąc m.in. jako szkoła żeńska, a po katastrofalnym pogorszeniu stanu technicznego, został przejęty przez Towarzystwo św. Wincentego a Paulo w 1904 roku. W czasie I wojny światowej służył lokalnym drużynom strzeleckim jako centrum organizacyjne.W 1938 roku budynek nabyła kuria diecezjalna, a po II wojnie światowej wykorzystywano go także do celów edukacyjnych i duszpasterskich. W 2017 roku, został wpisany do rejestru zabytków województwa małopolskiego, a w następnych latach poddany rewitalizacji, aby przywrócić mu dawną świetność.

Architektoniczne detale

Dom Mansjonarzy to dwukondygnacyjne, trzytraktowe dzieło architektury barokowej. Jego fasada jest skromna i nieozdobiona, z centralnie usytuowanym portalem wejściowym z piaskowca, zwieńczonym figurą Chrystusa Frasobliwego. Pomimo wielu remontów, budynek wciąż zachowuje swoje zabytkowe cechy, z drewnianą więźbą dachową i historycznymi elementami wnętrza. Piwnice i główne klatki schodowe odzwierciedlają dawną świetność, łącząc historyczne detale z nowoczesnymi adaptacjami.