Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka, założone w 1951 roku, mieści się w nieczynnej części jednej z najstarszych na świecie kopalni soli w Wieliczce oraz w średniowiecznym Zamku Żupnym. Jest to miejsce, które zainteresuje zarówno miłośników historii, techniki, jak i górnictwa. To także gratka dla rodzin z dziećmi oraz osób ciekawych polskiego dziedzictwa kulturowego. Jedną z największych atrakcji jest podziemna ekspozycja na głębokości 135 metrów, będąca największym w Europie muzeum podziemnym.
Zlokalizowana na III poziomie zabytkowej kopalni soli, na głębokości 135 metrów, podziemna ekspozycja zajmuje powierzchnię 7481 m². Prezentuje wszystkie aspekty działalności warzelniczej i górniczej prowadzonej w żupach krakowskich. W zabytkowych wyrobiskach można podziwiać unikalny górniczy skansen.
Znajduje się w średniowiecznym Zamku Żupnym, który pełnił rolę siedziby zarządu żupy od końca XIII wieku do 1945 roku. Na dziedzińcu zamkowym można zobaczyć najstarszy w Wieliczce szyb poszukiwawczy z połowy XIII wieku, XIV-wieczną basztę oraz fragmenty murów obronnych. Warto dodać, że sam Zamek odrestaurowano z przeznaczeniem dla potrzeb muzealnych w latach 1976–1996, a od 2013 roku znajduje się na Liście Światowego Dziedzictwa Ludzkości UNESCO
Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka oferuje zwiedzającym dwie główne ekspozycje..
Muzeum zgromadziło około 20 tys. eksponatów, które obejmują szeroki zakres tematyczny. Najważniejsze zbiory znajdują się w kolekcji dawnych drewnianych machin wyciągowych, przodków maszyn parowych i elektrycznych. Są tu również eksponaty z zakresu geologii, archeologii, techniki górniczej, kartografii, sztuki i etnografii.W podziemnej ekspozycji szczególną uwagę przyciąga obraz "Święta Kinga" autorstwa Jana Matejki z 1892 roku oraz Róg Bractwa Kopaczy. Innym cennym eksponatem jest kolekcja kieratów konnych, które razem tworzą unikalną na skalę europejską kolekcję maszyn wyciągowych.Zamek Żupny oferuje wystawę archeologiczną ukazującą rozwój procesu produkcji soli od neolitu po średniowiecze oraz jedną z najcenniejszych na świecie kolekcji solniczek z najlepszych warsztatów złotniczych i wytwórni porcelany.
Misją Muzeum jest ochrona i popularyzacja dziejów górnictwa solnego w Polsce, traktowanego jako trwałe dziedzictwo ludzkości. Muzeum prowadzi działalność naukową, włącznie z badaniami sięgającymi miocenu oraz badaniami archeologicznymi dotyczącymi osadnictwa i warzelnictwa od neolitu. Pracownicy Muzeum badają także techniki górnicze i technologiczne od XIII do końca XX wieku.Muzeum prowadzi również działalność wydawniczą, wydając publikacje naukowe, albumy, przewodniki oraz katalogi zbiorów i wystaw. Wyniki badań są publikowane od 1965 roku w czasopiśmie "Studia i Materiały do Dziejów Żup Solnych w Polsce".Szczególną wagę przywiązuje się tu do edukacji dzieci i młodzieży poprzez pokazy, warsztaty, lekcje i konkursy. Organizowane są także imprezy plenerowe, w tym coroczne Święto Soli, gdzie widzowie mogą aktywnie uczestniczyć w dawnych rzemiosłach.
Założycielem Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka był Alfons Długosz, artysta plastyk i profesor miejscowego gimnazjum, który w 1951 roku podjął inicjatywę ratowania wielickiej kopalni. Dzięki jego staraniom zbiory muzealne mogły być gromadzone i prezentowane w zabytkowych wyrobiskach kopalni soli. Kierownictwo kopalni przekazywało urządzenia i narzędzia górnicze do Muzeum, co pozwoliło stworzyć unikalną kolekcję dawnych drewnianych machin wyciągowych.W latach 1958–1966 stworzono ekspozycję w 14 komorach poeksploatacyjnych, której otwarcie miało miejsce w 1966 roku w ramach obchodów 1000-lecia państwa polskiego. Od tamtej pory, Muzeum Żup Krakowskich Wieliczka stało się jednym z najważniejszych muzeów górniczych w Europie.
Odkryj najlepsze miejsca na mapie turystycznej